62. Sinds eind vorig jaar wordt voor de EU rechtbanken het recht toepasselijk op grensoverschrijdende overeenkomsten bepaald aan de hand van de Rome-I Verordening. Deze verordening is de opvolger van de Rome Conventie van 1980 (EVO). Net zoals het EVO is de het uitgangspunt dat partijen vrij zijn het op hun overeenkomsten toepasselijke recht contractueel te kiezen.
Hieronder een selectie van een aantal frappante punten uit de Rome-I Verordening:
- Zoals het EVO kent de Rome-I Verordening een universele werking. Het door de verordening aangewezen recht is bijgevolg van toepassing ongeacht of het aangewezen recht het recht van een lidstaat is. Het volstaat dat een zaak voor een rechtbank van een lidstaat aanhangig gemaakt wordt.
- Volgens overweging 7 moet de materiële toepassing van de Rome-I verordening zoveel als mogelijk stroken met de EEX verordening (die de bevoegdheidsregels bevat) en met de Rome-II verordening inzake het recht van toepassing op niet-contractuele verbintenissen.
- Uitgesloten van de toepassing van de verordening zijn verbintenissen uit overeenkomst die voortvloeien uit wisselbrieven, cheques, orderbriefjes, verhandelbare waardepapieren. Kwesties die verbonden zijn met het vennootschaps-, verenigings-, en rechtspersonenrecht worden geacht onlosmakelijk verbonden te zijn met het recht dat ook de andere aspecten van de vennootschap, vereniging of rechtspersoon regelt.
- Indien partijen het recht van een derde staat aanwijzen voor een louter intracommunautaire aangelegenheid mag het gekozen recht niet raken aan de toepassing van de bepalingen van het gemeenschapsrecht waarvan niet bij overeenkomst afgeweken kan worden, zoals geïmplementeerd door het eigen recht van de aangezochte rechter.
- Onder het EVO kon een rechter een impliciete rechtskeuze vaststellen aan de hand van de omstandigheden die hem daartoe relevant leken. De Rome-I verordening kent daarbij voor het eerst prioriteit toe aan de forumkeuze waarmee de rechter nu verplicht rekening moet houden indien de partijen daarbij de exclusieve bevoegdheid toekennen aan één of meer rechters van een lidstaat.
- De pré-ambule van de Rome-I verordening bepaalt dat de partijen niet-statelijke rechtsregels (zoals Lex Mercatoria, Unidroit,..) hoogstens kunnen opnemen in hun overeenkomst door verwijzing ernaar. De keuze van niet-statelijke rechtsregels heeft dus enkel materieelrechtelijke werking en is slechts gelding inzoverre toegelaten door de lex contractus. Partijen die nog conflictenrechtelijk voor niet-statelijke rechtsregels of een internationale overeenkomst willen kiezen kunnen dit enkel in combinatie met een arbitrale geschillenbeslechting.
- Bij afwezigheid van geldige rechtskeuze geldt, zoals voorheen, het recht dat het nauwst met de litigieuze overeenkomst verbonden is, waarbij de karakteristieke prestatie gehanteerd wordt als kapstok voor het vaststellen van de nauwste band.
- De partijen die afscheidbare delen van de overeenkomst aan een andere lex contractus willen onderwerpen kunnen dit enkel via een rechtskeuze om.
- Voor koopovereenkomsten met betrekking tot roerende goederen, dienstenovereenkomsten en huurovereenkomsten voor minder dan 6 maanden gebeurt de rechtsaanknoping aan de gewone verblijfplaats van de partij die de kenmerkende prestatie levert. Natuurlijke personen die handelen in hun beroepsuitoefening hebben hun gewone verblijfplaats op de plaats van hun hoofdvestiging. Vennootschappen worden verondersteld hun hoofdbestuur te hebben op de plaats waar ze in werkelijkheid worden bestuurd. Het tijdstip waarop de overeenkomst wordt gesloten is voor het bepalen van de verblijfplaats beslissend.
- Franchise- en distributieovereenkomsten worden beheerst door het recht van de staat waar de franchisenemer of de distributeur hun gewone verblijfplaats hebben, zonder dat daarbij geraakt wordt aan de vrijheid van de partijen om zelf rechtskeuze te doen.
